Hołd i pamięć w Suwałkach - uroczystości przy Górze Szubienicznej

Podczas obchodów 163. rocznicy w Suwałkach mieszkańcy i władze spotkali się przy symbolicznych miejscach pamięci, by oddać cześć powstańcom styczniowym. Atmosfera była refleksyjna — od Gór Szubienicznych aż po plac Straceń przy ul. Sejneńskiej. To przypomnienie bolesnego rozdziału lokalnej historii i śladów, które wciąż są widoczne w przestrzeni miasta.

• Suwałki - miasto między frontami a administracją carską
• Góra Szubieniczna - miejsce kaźni i pamięci
• Uroczystości i przypomnienia - jak Suwałki upamiętniają przeszłość

Suwałki - miasto między frontami a administracją carską

W opowieści o powstaniu styczniowym Suwałki pojawiają się jako miasto, które szybko stało się areną represji i koncentracji wojsk rosyjskich. Według raportów suwalskiej komendy żandarmów, już w styczniu z miasta bez zgody władz wyszło około 20 osób, a do połowy kwietnia 1863 roku do powstania zbiegło co najmniej 59 urzędników — w tym 25 z rządu gubernialnego i 6 z magistratu — oraz ponad 60 wyrobników i synów gospodarskich.
Miasto pełniło też funkcje praktyczne dla carskich oddziałów: było punktem zbornym, etapowym dla skazanych na zesłanie oraz miejscem, gdzie w szpitalu i więzieniu przetrzymywano rannych i schwytanych powstańców.

„na ulicy w Suwałkach nie spotkasz młodego człowieka, w zarządzie miejskim nie ma kto przepisywać papierów, w gimnazjum nie ma uczniów w czterech wyższych klasach…”
— naczelnik suwalskiej komendy żandarmów

W rejonie Puszczy Augustowskiej i północnej części guberni aktywność powstańczych oddziałów wzrosła, a najwyższy rozgłos zdobyły formacje dowodzone przez takie postaci jak Konstanty Ramotowski “Wawer”, kpt. Władysław Brandt, Wiktor Hłaska czy mjr Paweł Suzin. Najbliższe potyczki w tym rejonie to:

• 10 kwietnia 1863 - potyczka pod Olszanką,
• 26 sierpnia 1863 - starcie pod Krasnopolem,
• 9 listopada 1863 - walka przy Żywej Wodzie.

Góra Szubieniczna - miejsce kaźni i pamięci

W Suwałkach odbyło się co najmniej 13 publicznych egzekucji, w wyniku których stracono 20 osób. Część z nich odbyła się na tzw. Górze Szubienicznej, inne na placu za Nowym Rynkiem — w miejscu dzisiejszego placu Straceń przy ul. Sejneńskiej. Po powstaniu na Górze Szubienicznej stanęły trzy krzyże, które potem zostały zniszczone przez władze carskie; przed I wojną światową widniał tam jeden krzyż, który w roku 1914 uległ zniszczeniu, a nowy postawiono na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Z tego miejsca — traktowanego jako „miejsce straceń powstańców 1863 roku” — pobrano ziemię, którą wysłano na kopiec Marszałka Józefa Piłsudskiego na Sowińcu w Krakowie.

Uroczystości i przypomnienia - jak Suwałki upamiętniają przeszłość

Podczas ceremonii wzięły udział władze miasta oraz mieszkańcy, którzy spotkali się w miejscach pamięci, by oddać hołd i odczytać lokalny wymiar walk powstańczych. Uroczystości przywracają uwagę do fragmentów historii widocznych w przestrzeni miasta — od Gór Szubienicznych po plac Straceń i okolice dawnego Nowego Rynku.

Dla osób zainteresowanych historią praktyczne wskazówki:

• miejsca pamięci warto odwiedzić spacerem, łącząc Górę Szubieniczną z rejonem ul. Sejneńskiej i placem Straceń;
• na trasie można zwrócić uwagę na ślady po dawnych krzyżach i upamiętnieniach, które przypominają o wydarzeniach z 1863 roku;
• miejskie i archiwalne raporty - m.in. raport suwalskiej komendy żandarmów - są cennym źródłem, jeśli ktoś chce zgłębić losy powstańców związanych z Suwałkami.

Historia powstania styczniowego — jego lokalne skutki i miejsca pamięci — pozostają częścią miejskiej tożsamości, którą Suwałki przywołują zarówno podczas oficjalnych obchodów, jak i w codziennych spacerach po mieście.

na podstawie: Urząd Miejski w Suwałkach.